İfade Özgürlüğü Üzerine Yeni Bir Çizgi
Tekirdağ 2 No.lu F Tipi Ceza İnfaz Kurumu’nda bulunan hükümlü Tufan İlbaş, el işleri ile ilgilendiği için malzemelerin kendisine verilmesi talebinde bulundu. Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu, bu tür faaliyetlerin İlbaş’ın kişisel ve toplumsal yöndeki gelişimine fayda sağlayabileceğine karar vererek 8 Haziran 2022 tarihinde başvurusunu kabul etti. Ancak, İlbaş, odasında yaptığı el işlerinden bir tanesini dışarı çıkarmak istediğinde, sadece “sarı, kırmızı ve yeşil” renklerine sahip olan bilekliğinin çıkartılmasına izin verilmedi. İlbaş, durumu şikayet ederek yasal olarak bu kısıtlamanın gerekçesini öğrenmeye çalıştı fakat cevap alamadı.
Yargı Sürecindeki Gelişmeler
Durumun ardından, İlbaş Tekirdağ 2. İnfaz Hakimliği’ne başvurdu. Ancak mahkeme, Ceza İnfaz Kurumu’nun yazısına dayanarak, İlbaş’ın el işi faaliyetinin kurum onayı dışında gerçekleştiği gerekçesiyle talebin reddine karar verdi. Bu karar sonrasında İlbaş, Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesi’ne itirazda bulundu. Burada yetkililerin yanıltıcı bilgi sunduğunu savunarak, ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini öne sürdü. Tüm bu süreçlerin akabinde mahkeme, İlbaş’ın itirazını reddetti.
İlbaş, Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararına müteakip Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yaptı. Yüksek Mahkeme, gönderilen bilekliğin ifade özgürlüğü kapsamında olduğunu belirterek, Tufan İlbaş için hukuken bir ihlal olduğunu kaydetti.
AYM’nin Kararının Gerekçesi
Anayasa Mahkemesi’nin gerekçesinde, Anayasa’nın 26. maddesinin düşüncelerin ifade edilmesi için çeşitli araçları kapsayacağı vurgulanıyor. Bu ölçüde, İlbaş’ın el işlerinin kültürel bir çıkış yolu olduğu ve duygularını ifade etme aracı olarak işlev gördüğü kaydedildi. Buna ek olarak, cezaevindeki bireylerin, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatları çerçevesinde ifade özgürlüğüne sahiptir ve bu özgürlüğün mahkemece korunması gerektiği önemli bir husus olarak dile getirildi.
Mahkeme, Ceza İnfaz Kurumu ve yargı mercilerinin, bilekliğin teslim edilmemesi ile ilgili yeterli bir kamu yararı gerekçesi sunamadığını da ifade ederek, müdahalenin hukuki zemini sağlamadığını ortaya koydu. Sonuç olarak, Anayasa Mahkemesi, belirtilen özgürlüğün ihlal edildiğine ve İlbaş’a manevi tazminat olarak 20 bin lira ödenmesine hükmetti. Karar, yeniden yargılama yapılmak üzere Tekirdağ 2. İnfaz Hakimliği’ne gönderildi.
